In het voetspoor van de Waldenzen

Salbertrand – Villanova (trektocht 5)

Val Germanasca en Val Pellice zijn al eeuwen de thuishaven van de protestantse Waldenzen. De GTA laat je kennismaken met hun dorpen en tempels. Onderweg naar hun valleien passeer je een gigantisch fort uit de 18de eeuw en kom je door fiere Occitaanse dorpjes vol zonnewijzers en muurschilderingen. Een landschappelijk erg mooie omweg naar een bergmeer bij de Franse grens is de kers op de taart.

Etappes

  1. Salbertrand – Rifugio Arlaud (2 uur, ↑770 ↓30)
  2. Rifugio Arlaud – Usseaux (6uur, ↑800 ↓1130)
  3. Usseaux – Fenestrelle – Usseaux (3 uur, ↑400 ↓400)
  4. Usseaux – Balsiglia (7.30 uur, ↑1380 ↓1450) + 2 uur naar Didiero
  5. Didiero – Colle della Balme – Rodoretto (5 uur, ↑1200 ↓1000)
  6. Rodoretto – Lago Verde (6 uur, ↑1250 ↓200)
  7. Lago Verde – Villanova (7 uur, ↑475 ↓1835)

Route gelopen in 2008.

Alle etappes zijn bewegwijzerd als GTA, behalve etappes 3 en 5. Etappes 6 en 7 zijn een GTA-variant. In etappe 5 is het pad naar de Colle della Balme moeilijk te vinden.

Alternatief voor etappe 1 en 2, ook bewegwijzerd als GTA:

  1. Susa of treinstation Meana di Susa – Alpe Toglie (4.30 uur, ↑1070 ↓130)
  2. Alpe Toglie – Usseaux (7.30 uur, ↑1340 ↓1430))

Alternatief voor etappe 5 – 6 – 7 (hoofdroute GTA):

  1. Didiero – Rodoretto – Ghigo di Prali (posto tappa)  (4.30 uur, ↑730 ↓520))
  2. Ghigo di Prali – Villanova, via hoofdroute GTA (6 uur, ↑1070 ↓1300)

Alternatief eindpunt: als je niet van plan bent om de GTA verder zuidwaarts te volgen, keer je in de laatste etappe beter naar Ghigo di Prali terug, door vanaf de Colle Giulian het hoofdtracé van de GTA in noordelijke richting volgen.

naar boven

Wie zijn de Waldenzen?

De Waldenzen zijn de volgelingen van Jean Valdès, een prediker uit Lyon die op het einde van de 12de eeuw het machtsmisbruik in de kerk op de korrel nam. De kerk veroordeelde de Waldenzen een paar decennia later als ketters. Eeuwen lang werden ze opgejaagd en vervolgd. Velen belandden op de brandstapel.

In de 16de eeuw sloten de Waldenzen zich aan bij de Reformatie. Vanaf dan traden ze naar buiten als protestantse kerk en bouwden ze hun eigen gebedshuizen, die ze tempels noemen. Maar nog was het leed niet geleden. Tijdens de godsdienstoorlogen in de 16de en 17de eeuw werden de Waldenzen bijna overal van de kaart geveegd. Behalve in twee bergdalen in Piemonte, dat in die tijd deel uitmaakte van het hertogdom Savoye.

Op het einde van de 17de eeuw vielen de Waldenzen ook daar in ongenade. Ze werden met geweld uit hun dorpen verdreven en vluchtten naar Duitsland en Zwitserland. Een paar jaar later, in 1689, keerden ze terug. Na een heroïsche tocht over de Alpen – bekend als Il Glorioso Rimpatrio of La Glorieuse Rentrée– heroverden ze gewapenderhand hun dorpen. Vanaf Salbertrand volgt de GTA hun spoor.

Nu leven er zo’n 30.000 Waldenzen in Italië. De helft daarvan woont in Piemonte. Ook in Uruguay en Argentinië zijn er Waldenzen.

naar boven

Korte beschrijving

Eenzaamheid troef, de eerste twee etappes. Je wandelt door het wildrijke Gran Bosco di Salbertrand. De wolf wordt hier af en toe gespot. Reeën, gemzen en marmotten zijn er in overvloed. En bij valavond komt er vaak een kudde herten grazen in de buurt van de Rifugio Arlaud, een hut met ecolabel in het gehucht Montagne Seu.

Vanaf de Colle dell’Assietta – in 1747 het toneel van een zware veldslag– daal je af naar het mooie en levendige Usseaux. De Occitaanse vlag wappert er fier en grote muurschilderingen sieren de gevels. De sympathieke posto tappa Pzit Rei is een van de gezelligste van de hele GTA. Van op het balkon heb je een mooi uitzicht op het gigantische fort van Fenestrelle, een paar kilometer verderop.

Na een mooie etappe over de 2713 meter hoge Colle dell’Albergian bereik je de volgende dag het eerste Waldenzerdorp: Balsiglia, in Val Germanasca. In de winter van 1689/1690 boden de Waldenzen hier maandenlang weerstand tegen het Franse leger. De gebeurtenissen van toen worden in geuren en kleuren beschreven in een klein museum in het oude schoolgebouw van Balsiglia.

De GTA volgt vanaf hier een heel eind de vallei, tot in Ghigo di Prali. Maar er is een alternatief: in Didiero kan je via een lange omweg door de Vallone di Salza en over de Colle della Balma naar Rodoretto wandelen. Een verrassende wandeling langs enkele afgelegen boerderijen die in de zomermaanden nog altijd bewoond worden.

Rodoretto is met zijn witte gevels en smalle, hellende steegjes, het mooiste Waldenzerdorp. Er zijn twee kerken: een katholieke en een protestantse. De sobere, classicistische tempel van de Waldenzen torent boven de rest van het dorp uit. Vlakbij is een klein museum.

Ghigo di Prali, een paar kilometer verderop, is een toeristisch dorp met een Waldenzertempel. Het vroegere, 17de-eeuwse gebedshuis herbergt nu een museum over de Waldenzen.

Het landschappelijke hoogtepunt houden we voor het laatst. Een variant van de GTA brengt je naar het Lago Verde, op minder dan een kilometer van de Franse Queyras. In de hut aan de oevers van het meer word je warm onthaald, en het eten is er overheerlijk. Probeer na de maaltijd zeker de zelfgemaakte kruidendigestiefjes uit.

De volgende morgen wandel je door een schitterend landschap van sneeuwvelden en wilde rivieren van de ene pas naar de andere.  Op de Colle Giulian sluit je weer aan op het hoofdtraject van de GTA. Nu rest je alleen nog een lange en bij momenten knieonwaardige afdaling naar Villanova: een nagenoeg uitgestorven dorpje in Val Pellice, de tweede vallei van de Waldenzen.

naar boven

Tips

  • Hou even halt in Balboutet, een klein dorpje net voor Usseaux. De zonnewijzers aan de huismuren zijn kleine kunstwerkjes.
  • Las in Usseaux een extra overnachting in en bezoek het militaire fort van Fenestrelle. Het werd gebouwd in 1727 en bestrijkt een hele bergflank. De hoofdmuur is 3 kilometer lang, het hoogteverschil tussen het hoogste en het laagste deel 635 meter. Probeer een geleide wandeling mee te pikken.
  • De posto tappa in Balsiglia is vaak op slot, bovendien is er geen winkel of restaurant. Overnacht daarom in de voortreffelijke agriturismo van Didiero. Als je vooraf belt, komt men je met de auto halen in Balsiglia. Het alternatief is twee uur asfalt.
  • Als je meer wilt weten over de Waldenzen, zijn de musea van Balsiglia, Rodoretto en Ghigo di Prali een must. Let op: vaak zijn de musea gesloten. Maar er is altijd wel iemand in de buurt die de deur voor je open doet. En met wat geluk krijg je er een gratis rondleiding bovenop.
  • Ga in Rodoretto zeker de Waldenzertempel binnen. De deur is meestal open.
  • Ghigo di Prali is een van de weinige plaatsen langs de GTA met een kabelbaan. Die brengt je naar de Conca dei 13 laghi, een mooi gebied op meer dan 2500 meter hoogte. Ideaal voor een dagwandeling.

naar boven

Vervoer naar vertrek- en eindpunt

  • Salbertrand is vlot bereikbaar met de trein, zowel vanuit Turijn als vanuit Frankrijk. Het station ligt op de lijn Turijn – Bardonecchia (uurregeling op www.trenitalia.it)
  • Villanova zelf is niet bereikbaar met het openbaar vervoer. In Bobbio Pellice, 6 km stroomafwaarts, kan je de bus nemen naar Pinerolo. In Pinerolo overstappen  naar Turijn (maatschappij Sadem)
  • In Ghigo di Prali kan je de bus nemen naar Turijn (overstappen in Perosa Argentina, maatschappij Sadem)

naar boven



Logies

De overnachtingsplaatsen langs dit stukje GTA hebben stuk voor stuk veel charme: vriendelijke – soms flamboyante – uitbaters, lekker eten, mooie locaties. Wat verlangt een mens meer? Vooral de posto tappa van Usseaux en de Rifugio Lago Verde vielen bij ons in de smaak.

Websites:

naar boven

Kaart en gids

Kaarten

  • Valli di Susa Chisone e Germanasca, Carta dei sentieri e dei rifugi, IGC nr. 1. Schaal 1:50.000
  • Monviso, Carta dei sentieri e dei rifugi, IGC nr. 6. Schaal 1:50.000
  • Sestriere – Claviere – Sansicario – Prali, IGC nr. 106. Schaal 1:25.000
  • Alta Valle Susa, Fraternali nr.1. Schaal 1:25:000
  • Val Susa, Val Cenischia, Rocciamelone, Val Chisone, Carta dei sentieri e stradale, Fraternali nr. 3. Schaal 1:25.000
  • Val Germanasca – Val Chisone, Fraternali nr. 5. Schaal 1:25:000

Wandelgidsen

  • Werner Bätzing, (2011), Grande Traversata delle Alpi. Teil 1: Der Süden. Zürich: Rotpunktverlag, ISBN 978-3-85869-435-5
  • Gillian Price (2005), Through the Italian Alps. GTA: the Grande Traversata delle Alpi. Milnthorpe: Cicerone,  ISBN: 978 1 85284 417 2
  • Iris Kürschner, Dieter Haas (2011), GTA Grande Traversata delle Alpi. Durch das Piemont bis ans Mittelmeer. München: Bergverlag Rother, ISBN 978-3-7633-4402-4

naar boven

Artikel en websites

Artikel

Websites over de Waldenzen

  • Centro Culturale Valdese: website van het cultureel centrum van de Waldenzen in Torre Pellice; veel informatie over de Waldenzen, ook in het Engels, Frans en Duits.
  • Chiesa Valdese: website van de kerk van de Waldenzen; ook Engelse pagina’

Andere websites

naar boven

Foto’s

Slideshow, 69 foto’s.

Deze slideshow heeft JavaScript nodig.

naar boven