Het land van de Walser

Forno – Alagna (trektocht 1)

De GTA rijgt in Noord-Piemonte een reeks oude Walserdorpen met fraaie houten huizen aan elkaar. Een tocht met veel klimmen en dalen die je regelmatig een blik gunt op de steeds dichterbij komende Monte Rosa.

Etappes

  1. Forno – Campello Monti – Rimella (5.15 uur, ↑1100 ↓800)
  2. Rimella – Santa Maria di Fobello (3 uur, ↑270 ↓580)
  3. Santa Maria di Fobello – Carcoforo (6.15 uur, ↑1160 ↓940)
  4. Carcoforo – Rima (6 uur, ↑1050 ↓940)
  5. Rima – Rifugio Pastore (6 uur, ↑1200 ↓1120)
  6. Rifugio Pastore – Alagna Valsesia (1 uur, ↓370)

Route gelopen in 2004. De hele tocht is bewegwijzerd als GTA, behalve het stuk tussen Pedemonte en de Rifugio Pastore (einde etappe 5, begin etappe 6)

Alternatieven:

  • Etappe 2: niet overnachten in Santa Maria, maar in Alpe Baranca. De tweede etappe wordt zo 1,5 uur langer, de volgende 1,5 uur korter.
  • Etappe 5: Rifugio Pastore links laten liggen en meteen doorgaan naar Alagna. Etappe 5 wordt dan een half uur korter, etappe 6 valt weg.
  • Etappe 6: van Rifugio Pastore niet naar Alagna gaan, maar naar Macugnaga in het Anzascadal (via de Colle del Turlo, Tour du Monte Rosa volgen, 7 uur, ↑1180 ↓1400)

naar boven

Korte beschrijving

Voor veel wandelaars is de gezellig ouderwetse Albergo del Leone in Forno het vertrekpunt van de GTA.  Een aanlooproute brengt je in twee uur van het kleurrijke dorpje naar Campello Monti, waar het echte GTA-werk begint: eerst een steile klim naar een pas waar je de Monte Rosa voor het eerst in het vizier krijgt. En vervolgens een lange afdaling naar het volgende dorp, Rimella. Onderweg passeer je regelmatig groepjes natuurstenen huizen in de buurt van almweiden. De meeste van die ‘almnederzettingen’ (meestal Alpe genoemd) zijn verlaten.

De andere etappes volgen min of meer hetzelfde stramien. De derde is de mooiste: een klassieke Alpenwandeling met een wild riviertje, een bergmeer, een idyllisch gelegen alm, en als apotheose de Colle d’Euga waar je een schitterend panorama hebt op het Monte-Rosamassief. De etappe eindigt in Carcoforo, een mooi dorp met smalle steegjes en een monumentale toegangspoort.

De volgende dag loop je door het Parco Naturale dell’ Alta Valsesia naar het mooie Rima. De mannen van het dorp specialiseerden zich in de 18de en 19de eeuw in de techniek van het kunstmarmer. Overal in Europa decoreerden ze kerken en paleizen: in Wenen, Berlijn, Sint-Petersburg. Zelfs in Marokko. Ze keerden rijk terug en bouwden grote huizen, met houten balkons en decoratieve daklijsten.

Van alle dorpen langs dit stukje GTA heeft Pedemonte, in Val Sesia, zijn Walserkarakter het best bewaard. Alle huizen zijn van hout. Het oudste herbergt nu een museum over de Walsercultuur. Vanaf daar is het maar een halfuurtje meer naar Alagna, het eindpunt van de tocht. Maar er is een interessant alternatief: het Sesiadal een eind stroomopwaarts volgen, naar de waterval van de Acqua Bianca en wat hogerop de nacht doorbrengen in de prachtig gelegen Rifugio Pastore. Nergens heb je een mooier zicht op de Monte Rosa dan hier. Als de top niet in de wolken zit tenminste.

naar boven

Over de Walser

De Walser streken tussen 1200 en 1400 in het noorden van Piemonte neer. In die periode zwermden ze vanuit hun thuishaven in Oberwallis uit over een groot deel van de Alpen. Ze vestigden zich onder andere in Graubünden en in het Klein- en Grosswalsertal in Oostenrijk. Ook ten zuiden van de Monte Rosa stichtten ze een reeks dorpen.

De Walser waren een volk van veehoeders. Dat verklaart de vele hooggelegen gehuchtjes in de buurt van almen, die je hier meer dan elders in Piemonte tegenkomt.

De Walser hebben  hun stempel gedrukt op de bouwstijl van de streek. Typisch zijn de grote, alleenstaande huizen van drie tot vier verdiepingen hoog. De muren van de eerste verdieping zijn meestal van natuursteen. De rest is uit zware houten balken opgetrokken.

De Walser hadden een eigen taal: het Walserduits of ‘Titsch’. In Piemonte is het op sterven na dood, al kan je er af en toe nog een flard van opvangen, vooral in Rimella.

naar boven

Tips

  • De keuken van de Albergo Fontana in Rimella is legendarisch.  Ook de posto tappa’s in Santa Maria di Fobello en Carcoforo zijn culinaire hoogvliegers.
  • In Rima zijn twee kleine musea een bezoekje waard. Het ene is aan het kunstmarmer gewijd, het andere aan de 19de-eeuwse beeldhouwer Pietro Della Vedova. De man was afkomstig uit Rima. Onder andere in Turijn kan je nog een paar standbeelden van zijn hand bewonderen. Het museum in Rima stelt een reeks  gipsafdrukken van zijn beeldhouwwerken tentoon.
  • Ook het Walsermuseum in Pedemonte loont de moeite, alleen al om het gebouw uit 1628.
  • Als je een dag over hebt, las dan een extra dagwandeling in vanuit de Rifugio Pastore. De omgeving aan de voet van de Monte Rosa is wondermooi.

naar boven

Vervoer naar vertrek- en eindpunt

  • Forno: met de trein van Milaan, Turijn of Domodossola naar Omegna (lijn Novara – Domodossola); vervolgens met de bus naar Forno (VCO in Bus)
  • Alagna: bus naar Milaan (Baranzelli), of naar Varallo, Novara of Vercelli (ATAP), waar je trein kan nemen naar Milaan of Turijn.

naar boven

Logies

Twee keer een hotelletje, enkele posto tappa’s en een rifugio.

Websites:

naar boven

Kaarten en gidsen

Kaart

  • Monte Rosa, Alagna e Macugnaga, Carta dei sentieri e dei rifugi, IGC nr.10. Schaal 1:50.000
  • Monte Rosa, Alagna V., Macugnaga, Gressoney, Carta dei sentieri e dei rifugi, IGC nr. 109. 1:25.000

Wandelgidsen

  • Werner Bätzing (2011), Grande Traversata delle Alpi. Teil 1: Der Norden. Zürich: Rotpunktverlag, ISBN 978-3-85869-437-9
  • Gillian Price (2005), Through the Italian Alps. GTA: the Grande Traversata delle Alpi. Milnthorpe: Cicerone,  ISBN: 978 1 85284 417 2
  • Iris Kürschner, Dieter Haas (2011), GTA Grande Traversata delle Alpi. Durch das Piemont bis ans Mittelmeer. München: Bergverlag Rother, ISBN 978-3-7633-4402-4

naar boven

Meer lezen

Artikels

Websites

naar boven

Foto’s

 

 

naar boven

Advertenties